شهمردان بن أبى الخير رازى

145

روضة المنجمين ( فارسى )

باب پانزدهم : تسوية البيوت ( 128 ) بدانك آنچ بر افق مشرق بوذ طالع باشذ و بر افق مغرب مقابله او سابع ، و آنچ بر خطّ وسط السما بود عاشر ، و مقابل او بر وتد الارض رابع ، و چون اوتاد معلوم شذ و خواهى كى ديگر خانها را تسويت كنى آنچ بر خط افق مغرب افتاذه بوذ اى « 1 » درجهء برج هفتم ، فروذ آور تا بر خطّ دو ساعت تمام از ساعات معوّج نهى چنانك بر اوّل [ خط ] سيّم بوذ آنچ بر خط وسط السما افتذ حادى عشر بوذ و نظيرش خامس و ديگر باره اين جزء را بيار « 2 » و دو ساعات تمام ديگر بگذران « 3 » تا باوّل خطّ پنجم ساعت رسذ آنچ بر وسط سما بوذ ثانى عشر بوذ و نظيرش سادس ، از بعد آن درجهء طالع [ كى ] بر افق مشرق نه چنان كى در اصل افتاذه بوذ و از افق مشرق دو ساعت فروذ آور چنانك بر اوّل ساعت يازدهم بوذ آنچ بر خطّ وسط سما افتذ تاسع است و نظيرش ثالث ، و ديگر باره اين جزء طالع را دو ساعت ديگر فروذ آور تا بر اوّل خطّ نهم نشينذ آنچ بر وسط سما بوذ ثامن است و نظيرش ثانى . فصل : اگر بذين تسويه همه درج خانها بعدد راست باز آيذ قايم خوانند پس اگر بعدد برجى با برجى ديگر افتذ [ برجى ] هم آن « 4 » بايذ كردن كى بعدد سوا بوذ لكن درجات از آن برج ديگر . امّا اگر بازپس افتاذه بوذ زايل خوانند كى بحقّ خويش نرسيذه است چون دهم از نهم و اگر از پيش بوذ مايل يعنى خميذه بديگر برج چون دهم از يازدهم . باب شانزدهم : تعديل كردن چون با قسمت راست نباشد هرچند در معرفت اسطرلاب اين تعديلها تا حدّى به كار دارند و بر طريق تخمين براى العين ميان بخششها نگه كنند لكن واجب ديذيم تعديل چند بر طريق اختصار نموذن . تعديل جز و آفتاب : آن مقنطره كى نزديكتر بوذ بارتفاع وقت ، بجوى و از مقنطرهء بروج آن جزء كى شمس ازو بگذشته بوذ برو نه ، و مرى را نشان كن پس آن جزء كى هنوز شمس بذو نرسيذه بوذ هم بر آن مقنطره نه و از آن نشان ( 129 ) تا بجاى مرى بشمار و اجزاء اصل نام

--> ( 1 ) . اى - يعنى . ( 2 ) . بيار - بياور . ( 3 ) . نسخه قاهره « بگذار » . ( 4 ) . هم آن - همان .